Aigilopas Logo

Ανοιχτή Επιστολή: 50 Οργανώσεις Ζητούν Την Απόρριψη Της Νομοθετικής Πρότασης Σχετικά Με Τους Γενετικά Τροποποιημένους Μικροοργανισμούς

Βρυξέλλες, 16 Νοεμβρίου 2026

Αξιότιμα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Στις 25 Νοεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα κληθεί να ψηφίσει επί της νομοθετικής πρότασης σχετικά με τους Γενετικά Τροποποιημένους Μικροοργανισμούς (ΓΤΜ). Οι ΓΤΜ μπορούν να είναι πολύ διαφορετικοί μικροοργανισμοί (ιοί, βακτήρια, μύκητες, φύκια κ.λπ.), οι οποίοι έχουν υποστεί γενετική τροποποίηση. Επί του παρόντος, ρυθμίζονται ως ΓΤΟ σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ όσον αφορά την απελευθέρωσή τους σε ανοιχτό περιβάλλον και σύμφωνα με την οδηγία 2009/41/ΕΚ όσον αφορά τη χρήση τους σε περιορισμένο περιβάλλον.

Η εν λόγω νομοθετική πρόταση αποσκοπεί στην άμεση τροποποίηση της Οδηγίας 2001/18/ΕΚ με σκοπό την αποδυνάμωση των απαιτήσεων που ισχύουν για τους ΓΤΜ: πρώτον, προτείνει τη δημιουργία μιας νέας κατηγορίας «ΓΤΜ χαμηλού κινδύνου», με πιο χαλαρές ή και ανύπαρκτες απαιτήσεις όσον αφορά την αξιολόγηση των κινδύνων για το περιβάλλον και την υγεία, καθώς και την περιβαλλοντική παρακολούθηση (απουσία μεθόδων ανίχνευσης και ταυτοποίησης, οι οποίες έχουν καταστεί προαιρετικές). Δεύτερον, προβλέπει την απεριόριστη χορήγηση αδειών για όλους τους ΓΤΜ, χωρίς απαίτηση περιοδικών επανεκτιμήσεων με βάση τις πιο πρόσφατες επιστημονικές γνώσεις και εμπειρίες. Τέλος, δεν περιλαμβάνει καμία διάταξη που να απαγορεύει την καταχρηστική επέκταση του πεδίου εφαρμογής των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που καλύπτουν αυτούς τους ΓΤΜ σε περίπτωση επιμόλυνσης, έναντι της οποίας οι γεωργοί και άλλοι φορείς του αγροδιατροφικού τομέα δεν θα διαθέτουν κανένα μέσο προστασίας.

Εκ μέρους των 50 οργανώσεων που υπογράφουν και εκπροσωπούν καλλιεργητές, τον τομέα της βιολογικής και βιοδυναμικής γεωργίας, δίκτυα σπόρων, εταιρείες σπόρων και βελτιωτές, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και λαϊκά κινήματα, εκφράζουμε τη βαθιά μας ανησυχία για την εν λόγω νομοθετική πρόταση: αγνοεί πλήρως την αρχή της προφύλαξης, παρότι αυτή κατοχυρώνεται στις Ευρωπαϊκές Συνθήκες. Μέχρι σήμερα, ζωντανοί ΓΤΜ δεν έχουν εγκριθεί ποτέ στην ΕΕ για εμπορία και διάδοση σε ανοιχτά περιβάλλοντα¹. Μόλις απελευθερωθούν στο περιβάλλον, οι ΓΤΜ μπορούν να πολλαπλασιαστούν γρήγορα, να ανασυνδυαστούν και να ανταλλάξουν γονίδια ή γενετικές πληροφορίες με άλλους μικροοργανισμούς και οργανισμούς. Αυτό τους επιτρέπει να εξαπλωθούν πολύ γρήγορα σε όλα τα οικοσυστήματα. Η πιθανή ζημιά που θα μπορούσε να προκληθεί στα γεωργικά συστήματα, στα άγρια οικοσυστήματα και στην υγεία των ανθρώπων και των ζώων θα είναι ανεξέλεγκτη, καθώς θα είναι αδύνατο να μετρηθούν οι επιπτώσεις ή να απομακρυνθούν αυτοί οι ΓΤΜ από το περιβάλλον, μόλις απελευθερωθούν.

Επιστημονικοί εμπειρογνώμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου

Οι τρέχουσες επιστημονικές γνώσεις σχετικά με τους μικροοργανισμούς παραμένουν πολύ περιορισμένες: το 99% των μικροοργανισμών, που αποτελούν τη βάση της ζωής στη Γη, και πάνω από το 90% των μικροοργανισμών του εδάφους, οι οποίοι καθιστούν δυνατή τη γεωργία, παραμένουν εντελώς άγνωστοι. Το ίδιο ισχύει και για τις αλληλεπιδράσεις τους, καθώς και για τη γενετική και επιγενετική τους εξέλιξη, οι οποίες λαμβάνουν χώρα πολύ ταχύτερα (σε λίγες ώρες ή ημέρες) από ότι στα φυτά, τα ζώα και άλλους οργανισμούς. Η απελευθέρωση γενετικά τροποποιημένων μικροοργανισμών (ΓΤΜ) στο περιβάλλον χωρίς αυστηρή αξιολόγηση κινδύνου για κάθε μεμονωμένη περίπτωση και χωρίς αναλυτική ιχνηλασιμότητα (μέθοδοι ανίχνευσης και ταυτοποίησης) δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να δικαιολογηθεί. Οι απαιτήσεις αυτές, όπως προβλέπονται στην ισχύουσα νομοθεσία, είναι απαραίτητες για τον περιορισμό της διάδοσής τους, σε περίπτωση που προκύψουν ζημίες μετά την απελευθέρωσή τους.

Μας προβληματίζει ιδιαίτερα το γεγονός ότι, παρά τις σημαντικές αυτές ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την εν λόγω νομοθετική πρόταση χωρίς να διενεργήσει προηγούμενη εκτίμηση επιπτώσεων. Αυτό επισημάνθηκε σε πρόσφατη γνωμοδότηση που δημοσίευσε μια ομάδα 62 Γάλλων ερευνητών, οι οποίοι καλούν τους ευρωπαίους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να αξιολογήσουν δεόντως τις επιπτώσεις της εν λόγω νομοθετικής πρότασης πριν από την έγκρισή της. Μια πρόσφατη γνωμοδότηση εμπειρογνωμόνων που εκδόθηκε από τη Γερμανική Υπηρεσία για τη Διατήρηση της Φύσης (BfN) εκτιμά επίσης ότι η εν λόγω νομοθετική πρόταση ενδέχεται να οδηγήσει σε μείωση του επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος και συνιστά ευθέως, αντί της “επιδίωξης εκτεταμένης απορρύθμισης χωρίς επαρκή εμπειρικά θεμέλια, [να] δοθεί έμφαση στην περαιτέρω εξειδίκευση και εναρμόνιση των πρακτικών επιβολής του νόμου εντός του υφιστάμενου νομικού πλαισίου”.

Πατενταρισμένοι γενετικά τροποποιημένοι μικροοργανισμοί (ΓΤΜ): μια νέα απειλή για τους γεωργούς και τους φορείς του αγροδιατροφικού τομέα

Οι γεωργοί εκφράζουν έντονη ανησυχία, καθώς εξαρτώνται από τους μικροοργανισμούς του εδάφους για την παραγωγή τροφίμων. Οι επιπτώσεις στο αγροδιατροφικό σύστημα θα μπορούσαν να είναι απολύτως καταστροφικές, ειδικά όταν γνωρίζουμε ότι υπάρχουν πολλές εφαρμογές των ΓΤΜ στη γεωργία και συγκεκριμένα φυτοφάρμακα, λιπάσματα ή προϊόντα που βασίζονται σε ΓΤΜ και χρησιμοποιούνται για την υγεία των ζώων ή την επεξεργασία τροφίμων.Επιπλέον, οι ΓΤΜ είναι ΓΤΟ: ως εκ τούτου, εξακολουθούν να απαγορεύονται στη συμβατική παραγωγή αγροδιατροφικών προϊόντων χωρίς Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς και στη βιολογική παραγωγή, αλλά η πρόταση για χαλάρωση των απαιτήσεων όσον αφορά τις μεθόδους ανίχνευσης και την παρακολούθηση θα καταστήσει αδύνατη τη συνύπαρξη. Επιπλέον, παρόλο που η νομοθετική πρόταση δεν τροποποιεί επίσημα την απαίτηση ύπαρξης ετικέτας στους ΓΤΜ, η αξιοπιστία της ετικέτας δεν θα είναι εγγυημένη εάν η δημοσίευση των μεθόδων ανίχνευσης και ταυτοποίησης δεν είναι πλέον υποχρεωτική. Η ετικέτα ισχύει επίσης μόνο για προϊόντα που περιέχουν ΓΤΜ και όχι για γεωργικά και διατροφικά προϊόντα που παράγονται με τη χρήση ΓΤΜ (λιπάσματα, βιοπαρασιτοκτόνα, πρόσθετα επεξεργασίας). Ως εκ τούτου, οι καταναλωτές δεν θα έχουν κανένα τρόπο να επιλέξουν προϊόντα χωρίς ΓΤΟ. Αυτό είναι ακόμη πιο ανησυχητικό δεδομένου ότι οι ΓΤΜ που χρησιμοποιούνται στη γεωργία και στη μεταποίηση τροφίμων μπορούν να ανασυνδυαστούν με μικροοργανισμούς στο έδαφος, στα γεωργικά προϊόντα και στα μεταποιημένα τρόφιμα και στη συνέχεια, με τα εκατομμύρια μικροοργανισμών που, στα ζώα εκτροφής και στον ανθρώπινο οργανισμό, εξασφαλίζουν την πέψη και την ορθή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Δεν γνωρίζουμε τίποτα σχετικά με τις πιθανές επιβλαβείς συνέπειες ενός τέτοιου ανασυνδυασμού, τον οποίο δεν θα είμαστε σε θέση να εντοπίσουμε ή να ανιχνεύσουμε.

Τέλος, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας για τους ΓΤΜ έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, παρόλο που εξακολουθούν να υπάρχουν λίγα εγκεκριμένα προϊόντα στην αγορά. Ωστόσο, παρατηρούμε ήδη μια τάση συγκέντρωσης αυτών των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στα χέρια λίγων εταιρειών2. Ποιές θα είναι οι συνέπειες αν οι ΓΤΜ απελευθερωθούν σε ανοιχτά περιβάλλοντα; Η εν λόγω νομοθετική πρόταση δεν περιέχει διατάξεις που να απαγορεύουν την καταχρηστική επέκταση του πεδίου εφαρμογής των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που καλύπτουν αυτούς τους ΓΤΜ σε περίπτωση τυχαίας  επιμόλυνσης, ούτε απαγορεύει τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που καλύπτουν μικροοργανισμούς συγκεκριμένης οικογένειας οι οποίοι περιέχουν συγκεκριμένη γενετική αλληλουχία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν προέρχονται από την κατοχυρωμένη με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας διαδικασία.

Σήμερα, αυτό που ζητάμε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι να διατηρήσει τα πρότυπα ασφάλειας για αυτούς τους ΓΤΜ, αντί να υιοθετήσει τη ρητορική της απλοποίησης. Οι ΓΤΜ δεν απαγορεύονται στην ΕΕ: μπορούν να αδειοδοτηθούν στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας για τους ΓΤΟ, η οποία εγγυάται υψηλά πρότυπα ασφάλειας (αξιολόγηση κινδύνου, αναλυτική ιχνηλασιμότητα, επισήμανση και παρακολούθηση) για την ανθρώπινη υγεία και τα αγροδιατροφικά συστήματα.

Εκ μέρους των υπογραφόντων, σας ζητούμε να μην υποστηρίξετε αυτή την επικίνδυνη νομοθετική πρόταση κατά την επικείμενη ψηφοφορία στην ολομέλεια. Λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους που συνδέονται με τη διάδοση των ΓΤΜ στο περιβάλλον, οι τροπολογίες που κατατέθηκαν για τη βελτίωση της πρότασης είναι ανεπαρκείς. Στις 10 Νοεμβρίου, η πρόταση έλαβε την υποστήριξη της πλειοψηφίας των ευρωβουλευτών των Επιτροπών Δημόσιας Υγείας και Περιβάλλοντος, με την έγκριση τροπολογιών που ενισχύουν ορισμένες απαιτήσεις, χωρίς όμως να αμφισβητούν την ίδια την απορρύθμιση.

Για την επικείμενη ψηφοφορία στην ολομέλεια, σας ζητούμε να δώσετε προτεραιότητα στην ασφάλεια και να απορρίψετε την πρόταση αυτή.


Με εκτίμηση,

Λίστα Υπογραφόντων

Διεθνείς και ευρωπαϊκοί οργανισμοί
Biodynamic Federation Demeter International Corporate Europe Observatory

European Consortium for Organic Plant Breeding European Coordination Via Campesina

IFOAM Organics Europe

Εθνικοί οργανισμοί, φορείς και εταιρείες

ΑΙΓΙΛΟΠΑΣ

Amis de la Terre Landes

Amrita Soc. Coop. Agricola

Arbeitsgemeinschaft bäuerliche LAndwirtschaft (AbL) e.V.

Aspro pnpp

Association 1001 Légumes

Bund für Umwelt und Naturschutz (BUND) Centro Internazionale Crocevia

Centre for Sustainable Alternatives (CEPTA) Demeter France

Ekō

Escola Superior Agrária – Universidade Politécnica de Coimbra

Extnction Rebellion, Campagne Changement de Régime

Fédération Nature et Progrès

Fédération Unie de Groupements d’Eleveurs et d’Agriculteurs (FUGEA)

Federazione Nazionale Pro Natura Getreidezüchtung Peter Kunz, gzpk

GM Freeze GMWatch

Greenpeace Italy Kokopelli

Landsforeningen for Økosamfund Landsforeningen Praktisk Økologi Li Mestère ASBL

Mètis

Miljøbevægelsen NOAH

Mouvement d’Action Paysanne (MAP-EPI)

Mouvement de l’Agriculture Biodynamique (MABD)

Nature & Progrès

Nordic Maize breeding OGM dangers

ÖMKi – Research Institute of Organic Agriculture, Hungary

Organic Youth Denmark POLLINIS

Quid est VERITAS

Réseau Semences Paysannes Save Our Seeds

Schweizer Allianz Gentechfrei Slovensko bez GMO

Syndicat SIMPLES

Vereenegung fir Biolandwirtschaft Lëtzebuerg asbl.

Vidiecky parlament na Slovensku

    logo_ifoameu