Στη Βασιλειάδα Καστοριάς, στο οικολογικό αγρόκτημα BioFru διατηρείται, σε συνεργασία με το δίκτυο του ΑΙΓΙΛΟΠΑ, οπωρώνας – συλλογή από 130 παραδοσιακές ποικιλίες μήλων και 65 παραδοσιακές ποικιλίες αχλαδιών. Από το 2022, το αγρόκτημα συμμετέχει στο ευρωπαϊκό έργο InnOBreed και σε ένα δίκτυο βελτιωτών, φυτωριούχων και γεωργών από όλη την Ευρώπη που εργάζονται συστηματικά στον τομέα της οργανικής βελτίωσης φρούτων. Βασικός στόχος του αγροκτήματος είναι να βρεθούν ποικιλίες μήλων και αχλαδιών ανάμεσα στις παραδοσιακες με την καλύτερη προσαρμογή στις τοπικές και βιολογικές συνθήκες και να προωθηθούν στο εγγύς μέλλον ως αξιόπιστο φυτωριακό υλικό. Η επιλογή των ποικιλιών θα βασίζεται στην ανθεκτικότητα, την αντοχή σε ασθένειες και έντομα, την ποιότητα των φρούτων και τη διάρκεια ζωής τους.
Με αφορμή τον στόχο αυτό, στις αρχές του φθινοπώρου του 2025, 11 ποικιλίες μήλων και 2 ποικιλίες αχλαδιών εξετάστηκαν από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, με σκοπό να ελέγθούν αν οι ποικιλίες αυτές έχουν μολυνθεί από κάποια σημαντικά παθογόνα ή έχουν αρρωστήσει από κάποιον ιό. Παράλληλα , με τη βοήθεια του έργου InnoBreed, μετρήθηκαν στον άγρο, για 2 συνεχόμενες καλλιεργητικές περιόδους (2024-2025) χαρακτηριστικά που ενδιαφέρουν την επιλογή ποικιλιών για βιολογική γεωργία όπως ανθεκτικότητα σε έντομα και ασθένειες. Τα αποτελέσματα της εξέτασης στο εργαστηριο έδειξαν ότι 4 ποικιλίες των μήλων και 1 από τις ποικιλία αχλαδιών ήταν απαλλαγμένες από τους φυτοπαθογόνους οργανισμούς και τους ιούς που εξετάστηκαν. Απο την μελέτη στον αγρό, επίσης, προέκυψε ότι ορισμένες ποικιλίες που διατηρούνται στον οπωρώνα συλλογής είναι απαλλαγμένες από παθογόνους παράγοντες ή είναι ανθεκτικές. Τα καλά χαρακτηριστικά των ποικιλιών αυτών σε συνδυασμό με τα θετικά αποτελέσματα των αναλύσεων και την υψηλή ποιότητα των φρούτων θα χρησιμοποιηθούν για την τελική επιλογή των πιο υποσχόμενων ποικιλιών.
Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι οι τοπικές ποικιλίες μπορεί να είναι ανθεκτικές σε βιοτικές και αβιοτικές πιέσεις και προσαρμόζονται στις συνθήκες κάθε τοποθεσίας. Οι μέθοδοι επιλογής και βελτίωσης φυτών που γίνονται σε συνεργασία με τους γεωργούς (συμμετοχική βελτίωση), υπό τις αρχές της βιολογικής γεωργίας, μπορούν να αξιοποιήσουν αυτές τις πολύτιμες ποικιλίες, αναπτύσσοντάς τες για περιθωριακά περιβάλλοντα και βιολογική ή γεωργία χαμηλών εισροών. Η μελέτη συμβάλλει στην αναζήτηση ποικιλιών ανάμεσα στις παλιές και τοπικές ποικιλίες που αν και βελτιώθηκαν σε περιόδους γεωργίας χαμηλών εισροών, μπορούν να προσαρμοστούν πολύ καλύτερα στα βιολογικά συστήματα από ότι οι σύγχρονες ποικιλίες.
